Tjonge, wat een titel hè? Ik wist écht niet hoe ik dit gerecht moest noemen. Ik neig naar Broeder, want ik heb van mijn moeder geleerd dat dit gerecht zo heet. Maar het is onder vele namen bekend.
Westfriese broeder of Friese boffert
In Groningen noemen ze het poffert, in Friesland boffert, en ook de namen Ketelkoek en Westfriese Broeder komen dus vaak voor.
En hoewel de recepten volgens mij weer allemaal net iets verschillen, komen ze allemaal op hetzelfde neer: een vrij dik beslag dat wel wat lijkt op cakebeslag of pannenkoekenbeslag, dat je vrij lang kookt in een speciale ketelkoek vorm of broederzak. Je kunt ook een tulbandvorm gebruiken (zorg wel dat er geen water in komt) en ik weet dat sommige mensen zelfs een kussensloop gebruiken om dit recept te maken! Maar dat heb ik zelf nooit geprobeerd.
Ketelkoek vorm
Omdat mijn moeder zulke goede herinneringen aan dit gerecht heeft, besloot ik op zoek te gaan naar een ketelkoekvorm. Marktplaats bood uitkomst en ik kwam terecht bij een lief oud dametje dat hun 'veel te grote en volle' huis in Alkmaar aan het opruimen was:
Bij de poffertvorm kreeg ik ook nog een stapeltje papiertjes. Dat bleek een handgeschreven recept voor poffert te zijn, inclusief een lekkere stroopsaus met boter. Dat recept vind je nu hieronder.
De ingrediënten voor Broeder
Je hebt vooral basis-ingrediënten nodig voor dit broeder recept:
- Zelfrijzend bakmeel met wat zout
- Boter
- Suiker
- Eieren
- Melk
- Citroen
- Rozijnen
Traditioneel vul je broeder / poffert / boffert / ketelkoek met zowel rozijnen als krenten, maar er zijn ook varianten in omloop waarbij sukade, gemberbolletjes of stukjes gedroogde vijgen worden toegevoegd. Je kunt het recept dus lekker naar eigen smaak samenstellen. Zelf maak ik mijn broeder met rozijnen (en geen krenten).
Stroopsaus: wat ik écht onmisbaar vind bij een plak Broeder, is stroopsaus. Nu is het maken daarvan echt een eitje. Het enige wat je ervoor hoeft te doen is boter en stroop samen te verwarmen in een pannetje. Deze warme stroopsaus maakt dit gerecht extra lekker.
Restje broeder over?
Geen probleem! Je kunt de broeder / poffert / boffert / ketelkoek prima een dag of twee bewaren. Verpak de restjes in een luchtdichte doos en bewaar ze in de koelkast.
De volgende dag kun je de broeder in plakken gesneden opbakken in een koekenpan in wat boter. Ook dan is de stroopsaus er weer erg lekker bij.
Meer Oudhollandsche gerechten
Fan van streekgerechten? Dan vind je deze ouderwetse hachee en deze ouderwetse gehaktballen vast ook erg lekker!
Recept
Recept voor Broeder, Poffert, Boffert of Ketelkoek met stroopsaus
Handig om te hebben
Ingrediënten
- 400 gr zelfrijzend bakmeel
- 125 gr rozijnen
- 3 eieren
- 1 snuf zout
- 300 ml lauwe melk
- 60 gr boter (op kamertemperatuur)
- 50 gr suiker
- 1 citroen (alleen de rasp)
- Om in te vetten: boter en suiker
Voor de stroopsaus
- 150 ml stroop
- 45 gr boter
Zo maak je het
- Doe het zelfrijzend bakmeel met het zout in een ruime kom en vorm een kuiltje in het midden.
- Breek de eieren en doe deze in het kuiltje. Voeg de lauwe melk toe en klop alles tot een glad beslag.
- Snijd de boter in kleine blokjes en voeg deze samen met de suiker en het citroenrasp toe aan het beslag. Kneed alles goed door elkaar en meng tenslotte de rozijnen door het beslag.
- Vet de ketelkoekvorm heel goed in met ruim boter en bestrooi met een dun laagje kristalsuiker.
- Leg in een grote pan een vuurvast schoteltje op de bodem en zet daar de poffertvorm op. Gebruik je een tulbandvorm? Dek deze dan af met een bord. Voeg warm water toe (zorg dat het minimaal 2 centimeter onder de rand van de vorm blijft, ook als het straks kookt) en breng het water aan de kook. Laat de ketelkoek 1,5 uur tot 2 koken tot hij gaar is (dit kun je testen door er een satéprikker in te steken, als deze er schoon uitkomt, is de koek klaar - voeg tussendoor wat extra water toe als er veel water verdampt - en haal de vorm daarna uit de pan.
- Maak nu de stroopsaus door de boter en de stroop op een zacht vuurtje warm te laten worden. Laat het niet koken! Stort de broeder op een bord, snijd in plakken en serveer met de stroopsaus.
Hennie van Diermen
Ziet er heerlijk uit
Sandra
Dankjewel!
Amy
Dag Sandra,
Wat leuk, deze oudhollandse recepten! Leuk om er ook wat meer informatie bij te krijgen. Ik had nog nooit van ketelkoek of de andere benamingen gehoord, maar ken het recept maar al te goed van vroeger. Bij ons thuis (in Friesland) werd het trommelkoek genoemd. We aten het met een laagje roomboter en wat suiker. Ik heb er warme herinneringen aan de momenten waarop onze moeder dit voor ons maakte.
Sandra
Wat leuk om te horen Amy, mooi wat een herinneringen zo'n recept boven kan brengen!
Hennie goudsblom
Broeder maakte mijn moeder altijd in een oude kussensloop die ze hier speciaal voor hield. Ik gebruik een broederpannetje( tullebandvorm)
Ook maakte mijn moeder boffers( is dit west-fries?)
Ze bakte die in de koekenpan met ruim olie. Heerlijk met poedersuiker.
Sandra
Wat leuk om te lezen Hennie! Een kussensloop wordt inderdaad ook vaak gebruikt, het gerecht wordt dan ook wel Jan in de zak genoemd. Ik gebruik zelf inderdaad ook een speciale broedervorm om broeder te maken. Dan ziet het er ook extra mooi uit! Boffers komen volgens mij oorspronkelijk uit de Zaanstreek. Ik ken ze zelf niet maar het klinkt heerlijk.
dirk
goed en duidelijk recept, fijn dat ze(jij) er nog zijn
kun je dit ook maken in de oven?
Vr.gr.
d.v.d.oever
fijn dat zulke oude recepten er nog zijn.
kan het ook in de oven ? en welke temperatuur en tijd zou je dan aanraden
vr.gr.
Sandra
Wat leuk om te horen Dirk! Ik heb het zelf nooit in de oven gemaakt maar weet dat het wel kan. Ongeveer 45 minuten op 180 graden zou ik proberen, mocht hij dan nog niet gaar zijn dan kun je hem altijd nog wat langer bakken. Laat je me weten of het is gelukt?
Gitta Groot
Lieve Sandra,
Onze kinderen wilde graag broeder eten ik opzoeken op internet kom ik op jouw site terecht! Het grappige is dat ik het aan het maken was en bij mij herinneringen boven kwamen. Dit recept is van onze oude tantes Bini en Tini. Tante Bini maakte dit altijd bij opa ouweltjes. Dan ging mijn moeder daar melken en wij gingen dan eten bij opa en tante Bini. Wat grappig dat een recept/ smaak herinneringen boven haalt.
Jurre en Maartje hebben er van genoten!
Sandra
Hee lieve Git! Kijk, dat is nog eens een goede opvoeding, kinderen die om broeder vragen ;-) Zo leuk dat een gerecht zulke mooie herinneringen naar boven haalt, en hoe leuk is het dat wij het nu weer door kunnen geven aan de volgende generatie!
Harrykuype
Heeft er iemand een goed recept voor een ander streekgerechten namelijk balkenbrij?
Margriet
Ik heb hem gemaakt met cranberry's en in mijn oma's originele boffert-pan (in Frl is het boffert voor zover ik weet). Hij is heerlijk. Nu is mijn vraag hoe en hoe lang deze te bewaren, in de broodtrommel of toch de koelkast?
Gerard Lettinck
Mijn moeder bakte een broeder in een gietijzeren pannetje, waar zij eerst ontbijtspek op de bodem en de rand legde. Daarna het beslag, wat eigenlijk een gevulde oliebollenbeslag was. Dan op het 1 pits oliestel heel zachtjes laten garen.
Sandra
Oh wauw, dat is wel een broeder 2.0 zo met ontbijtspek erop, lijkt me heerlijk!
Puntowati
Weet u waarom dit gerecht Broeder wordt genoemd?
Margreet
Nou, dat antwoord kan ik je geven. Het zijn allemaal verschillende baksels. Ketelkoek wordt gebakken met een gistdeeg. Met of zonder krenten. In een absoluut afgesloten vorm in een pan met water dat langzaam tot het kookpunt komt en langzaam pruttelt. Terwijl broeder wordt gemaakt van gistdeeg in een sloop in een pan met water. De plakken die je van de broeder snijdt bak je in de koekenpan. Een poffert is zo groot als een steelpan en wordt zeer langzaam gebakken in een pan. En een boffert is gebakken in een grotere pan. In de boffert zitten vaak, minimaal, wat orientaalse kruiden. En itt tot zelfrijzend bakmeel wordt in alle varianten gistdeeg gebruikt. Oorspronkelijk bestond er ook alleen maar gistdeeg. Met bakmeel maak je de koek alleen maar kledderig. Zie foto boven.
Stef Cornelissen
Wij aten thuis vroeger vaak ketelkoek; inderdaad altijd een gistdeeg!
Sandra
Grappig dat de bereiding zo kan verschillen per streek hè!